Türkiye'nin yaşayan tarih ansiklopedisi olarak anılan Prof. Dr. İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947'de Avusturya'nın Bregenz kentinde Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak doğdu. İki yaşındayken ailesiyle Türkiye'ye göç etti ve çocukluğu İstanbul ile Ankara arasında geçti. Ortaöğrenimine İstanbul Avusturya Lisesi'nde başlayan Ortaylı, lise eğitimini Ankara Atatürk Lisesi'nde tamamladı ve 1965 yılında buradan mezun oldu.
Lise yıllarında tiyatro kulübü kurmuş, bilgi yarışmalarında okulunu temsil etmiş ve entelektüel merakını erken yaşta geliştirmişti. Okul sıralarında başlayan bu disiplinli ve meraklı yaklaşım, onun ömürlük yolculuğunun temelini attı. Mezuniyetinin ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ile Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü'nü bitirdi (1970).
Halil İnalcık'ın öğrencisi olarak Chicago Üniversitesi'nde yüksek lisans yaptı, Viyana ve diğer prestijli üniversitelerde çalıştı. Osmanlı tarihi, idare tarihi ve modernleşme üzerine onlarca kitap ve makale yazdı; Topkapı Sarayı Müzesi Başkanlığı'ndan Galatasaray ve Bilkent üniversitelerindeki derslere kadar geniş bir yelpazede Türkiye'ye ilham verdi.
Çok dilli (Türkçe, Almanca, Fransızca, İngilizce, Rusça ve daha fazlası), 30 binden fazla kitaba sahip kütüphanesiyle tanınan Ortaylı, televizyon programları sayesinde milyonlara tarihi sevdiren bir figür haline geldi. "Tarih, sadece geçmiş değil, bugünü anlamanın anahtarıdır" anlayışıyla nesiller yetiştirdi.
Ne yazık ki, 13 Mart 2026'da 78 yaşında aramızdan ayrıldı. Ankara Atatürk Lisesi ailesi olarak, onun gibi bir mezunun ilham verici yolculuğunu gururla anıyoruz. Mekânı cennet olsun; eserleri ve anlattıklarıyla yaşamaya devam edecek.
